Kasaysayan ng Burnham Park

Mula Kafagway hanggang Burnham Park — mahigit 120 taon ng kasaysayan.

Si Daniel Burnham at ang City Beautiful Movement

Si Daniel Hudson Burnham (1846–1912) ay isa sa pinakamakapangyarihang tagaplano ng lungsod sa Amerika. Kilala siya sa pagdidisenyo ng mga makasaysayang gusali at sa City Beautiful Movement — isang pilosopiya na ang luntiang parke, malalapad na daanan, at marangyang pampublikong espasyo ay nakakapagpabuti ng kalusugan at pagkatao ng mga mamamayan.

Noong 1904, sa panahon ng pananakop ng mga Amerikano, inimbitahan siya sa Pilipinas upang gumawa ng plano para saManila (ang kabisera) at Baguio (ang "Summer Capital" kung saan lumilipat ang mga opisyal tuwing mainit ang panahon sa mababang lupain).

Ang Mga Ibaloi at ang Lupain ng Kafagway

Bago pa lamang ang anumang plano ng mga Amerikano, ang lugar na tinatawag ngayong Burnham Park ay bahagi ng malawak na pastulan ng mga Ibaloi — isa sa mga katutubong pangkat ng Cordillera. Ang Kafagway (na ang ibig sabihin ay "malawak na parang") ang naging tahanan at kabuhayan nila sa loob ng maraming henerasyon.

Ang pagkilala sa kasaysayang ito ay mahalaga: ang Burnham Park natin ngayon ay hindi lamang likas na tanawin — ito ay bahagi ng pamana ng mga katutubo ng Cordillera. Ginagawa itong sentro ng Igorot Garden (tingnan ang susunod na bahagi), na nagbibigay-pugay sa mga mandirigmang Igorot at kanilang tradisyunal na bahay na bato.

Mga Puno at Halaman ng Burnham Park

Ayon sa tala ng CEPMO ng Baguio, mayroong humigit-kumulang 2,600 na puno sa loob ng parke na kabilang sa72 iba't ibang uri. Kabilang dito ang mga sumusunod:

• Benguet Pine (Pinus kesiya) — ang pinakakilalang puno ng Cordillera; nagbibigay ng sariwang hangin at katangiang amoy ng Baguio.
• Mga rosas (Rose Garden) — hybrid varieties na mas namumukadkad dahil sa malamig na klima ng 1500m altitude.
• Mga orkidya (Orchidarium) — mga katutubong Dendrobium at Vanda mula sa bundok ng Cordillera.
• Pine Trees of the World — mga dayuhang uri ng pine mula sa Europa, Amerika, at iba pang bansa.
• Mga akasya at eucalyptus — mga malalagong puno na nagbibigay ng lilim sa Picnic Grove.

Bukod sa magandang tanawin, ang Burnham Park ang nagsisilbing "lungsod na baga" ng Baguio — sumisipsip ng polusyon at nagpapanatili ng malamig na temperatura sa sentro ng lungsod.

Mga Isyu at Kontrobersya

Hindi perpekto ang kasaysayan ng Burnham Park. Sa mga nakaraang dekada, may mga planong itayo ang malalaking paradahan at komersyal na gusali sa loob nito — na kinontra ng mga grupo ng kalikasan at mga taga-Baguio. Ilan sa mga isyung ito ay:

• Parking facilities controversy — ang paksa kung itatayo ba ang mga multi-storey parking sa loob ng parke.
• Kalusugan ng mga puno — ang mga makalumang puno ay nangangailangan ng regular na pagsusuri at pag-aalaga.
• Kalinisan — sa dami ng tao tuwing katapusan at pista, hamon ang wastong pagtatapon ng basura.